Kort antwoord. Marcus Agrippa begon rond 27 v.Chr. met de bouw van het Pantheon als tempel. Het gebouw dat je binnengaat werd aan het begin van de tweede eeuw gebouwd, in de tijd van Hadrianus. In 609 werd het de kerk Santa Maria ad Martyres. Daaraan dankt het Pantheon zijn voortbestaan.
Tickets, rondleidingen en wandeltochten
Pantheon Rome: toegangsticket + digitale audiogids
3,7· 7.723 beoordelingen
vanaf € 11,80
Boek tickets en rondleidingen →Wie bouwde het Pantheon?
Marcus Agrippa, de schoonzoon van Augustus, gaf tussen 27 en 25 v.Chr. opdracht voor de eerste tempel. Die maakte deel uit van een groep gebouwen op het Marsveld, met onder meer thermen en de Basilica van Neptunus. In de jaren 80 en 110 beschadigden branden de tempel.
De tempel die je nu ziet werd onder Hadrianus herbouwd. De datum is onzeker: waarschijnlijk was het gebouw in de eerste helft van de tweede eeuw klaar, maar historici verschillen van mening over de precieze jaren. De naam van de architect is niet bekend. Een hypothese wijst naar Apollodorus van Damascus, maar het blijft een hypothese. Op de voorgevel staat nog steeds dat Agrippa het gebouw liet maken. In 202 restaureerden Septimius Severus en Caracalla het gebouw; een kleinere inscriptie vermeldt dat.
Waarom heet het het Pantheon?
De Romeinse geschiedschrijver Cassius Dio geeft twee verklaringen. In de tempel kunnen beelden van veel goden hebben gestaan, of de koepel kan op de hemel hebben geleken. Historici denken dat de naam waarschijnlijk een bijnaam voor het gebouw was.
Hoe werd de tempel een kerk?
In 609 schonk de Byzantijnse keizer Phocas het gebouw aan paus Bonifatius IV. Op 13 mei wijdde de paus het als de kerk Santa Maria ad Martyres. Volgens de traditie liet hij 28 karrenvrachten met botten van martelaren uit de catacomben hierheen brengen.
Doordat het een kerk werd, ontsnapte het Pantheon aan het lot van veel Romeinse tempels, die voor hun materialen werden gestript. Toch verloor het in de zevende eeuw zijn dak van vergulde bronzen tegels, toen keizer Constans II die liet weghalen. Later bedekte paus Gregorius III de koepel in de achtste eeuw met lood.
Wat gebeurde er met het brons van de portiek?
In de zeventiende eeuw liet paus Urbanus VIII Barberini het brons uit de portiek verwijderen, uit de balken die het dak droegen. De Romeinen reageerden met een bekende spreuk op het beeld van Pasquino: “Wat de barbaren niet deden, deden de Barberini.”
Volgens de legende ging het brons naar het grote baldakijn van Bernini in de Sint-Pietersbasiliek. Toen een historicus de pauselijke rekeningen onderzocht, bleek dat ongeveer negen tiende naar kanonnen voor Castel Sant’Angelo ging. Het brons voor het baldakijn kwam uit Venetië. In de zeventiende eeuw werden twee klokkentorens toegevoegd, die de bijnaam ezelsoren kregen. In 1883 werden ze weer afgebroken.
Wat is er binnen in het Pantheon?
De rotonde is 43,3 meter breed en 43,3 meter hoog. De koepel is de grootste ter wereld van ongewapend beton en de oculus bovenin is ongeveer 9 meter breed. Tijdens een restauratie werd de versierde band onder de koepel in 1747 met kalk bedekt. Andere restauraties volgden in de jaren 1920 en 1930, en opnieuw in 2004 en 2005.
Na 1870 werd het Pantheon de begraafplaats van de koningen van Italië. Victor Emanuel II stierf in 1878 en Umberto I werd in 1900 vermoord; beiden liggen hier begraven. Rafaël werd hier al in 1520 begraven.
Lees meer over de verschillende onderdelen in wat je in het Pantheon kunt zien. Plan je bezoek met de ticketgids en de gids voor openingstijden en route.
